Ingabe ngifakwe ohlwini lwabavinjelwe? Ungawuhlola kanjani umbiko wakho wesikweletu wamahhala
Kubuyekezwe ngomhla ka-15 Novemba 2026 · 5 amaminithi afundiwe
I-South Africa ayinalo “uhlu olumnyama” olulodwa. “Ukufakwa ohlwini olumnyama” ngokuvamile kusho ukuthi ifayela lakho le-credit bureau libonisa ukungakhokhi, izahlulelo noma ama-akhawunti anesikweletu esilele emuva. Umthetho Kazwelonke Wezikweletu ukuvumela ukuthi ubone ifayela lakho mahhala kanye njalo ezinyangeni eziyi-12, ngakho thola umbiko wakho kwa-TransUnion, Experian kanye ne-XDS, uhlole lonke uhlu, futhi uphikise noma yini engalungile ngaphambi kokufaka isicelo socingo.

I-South Africa ayinalo uhlu oluvinjelwe olulodwa. Uma othile ethi “ufakwe ohlwini lwabamnyama”, uchaza ukuthi umbiko wakho wezikweletu kwa-credit bureau ubonisa ulwazi olungeluhle: okuzenzakalelayo, ukwahlulela, noma ama-akhawunti anesikweletu esilele emuva. Lo mbiko ungawubona mahhala kanye njalo ezinyangeni eziyi-12 ngaphansi koMthetho Wezikweletu Kazwelonke. Kuhlole ngaphambi kokufaka isicelo socingo, ukuze wazi ukuthi kungani ungenqatshwa futhi ungalungisa amaphutha kuqala.
Isinyathelo 1: thola umbiko wakho wamahhala ku-bureau ngayinye
I-bureau ngayinye igcina ifayela layo kuwe, ngakho ukufakwa kuhlu kungaba kwelinye kungabi kwelinye. Wahlole wonke.
| Ihhovisi | Uzoqala kuphi | Esikuhlole ngomhla ka-15 Nov 2026 |
|---|---|---|
| TransUnion | transunion.co.za/product/annual-free-credit-report | Ithi ungafinyelela umbiko wakho wesikweletu we-TransUnion kanye ngonyaka mahhala. Bhalisa, bese uqinisekisa nge-OTP ethunyelwe ocingweni lwakho |
| Experian | experian.co.za/consumer | Ikhasi lemibiko yezikweletu zabathengi. Buza i-Experian ngombiko wakho wamahhala wonyaka |
| XDS | xds.co.za/for-me | I-XDS izichaza njengesikhungo solwazi lwezikweletu ku-South Africa. Buza i-XDS ngombiko wakho wonyaka wamahhala |
Ilungelo lakho lokubukeka mahhala livela isigaba 72 soMthetho Wezikweletu Kazwelonke: kanye ezinyangeni eziyi-12, mahhala, kanye nelungelo lokuphonsela inselelo ulwazi olungalungile. Awudingi ukukhokha noma ubani ukuze uthole umbiko wakho.
Isinyathelo sesi-2: funda izingxenye ezibangela ukwehla
I-TransUnion ibhala lokho okungena kumphumela wayo wesikweletu. Lezi izingxenye inethiwekhi ezibheka kanzima kakhulu:
| Embikweni wakho | Kusho ukuthini | Okufanele ukwenze |
|---|---|---|
| Ukufakwa kuhlu okungalungile / okuzenzakalelayo | Umhlinzeki wezikweletu ukubike ukuthi usemva kakhulu | Hlola inani kanye nosuku. Khokha noma uhlele ukukhokha, futhi ugcine ubufakazi |
| Ukwahlulela | Inkantolo iyalele ukuthi ukhokhe isikweletu | Hlola ukuthi eyakho. Buza okweletwayo mayelana nokuyilungisa |
| Ama-akhawunti asalele emuva | Ungemuva ku-akhawunti yamanje | Ilethe ibe sesikhathini samanje. Isibalo sezinkokhelo zakamuva |
| Imibuzo eminingi | Ababolekisi abaningi bakuhlole kamuva nje | Yeka ukusebenzisa yonke indawo ngesikhathi esisodwa. Isicelo ngasinye sishiya umbuzo |
| Imininingwane yomuntu siqu engalungile | Ikheli elingalungile, inombolo kamazisi noma umqashi | Yiphikise. Imininingwane engalungile ingaxuba ifayela lakho nelomunye umuntu |
Isikolo esihle siyasiza, kodwa i-TransUnion izitshela ukuthi akusona isiqinisekiso sesikweletu. Umbolekisi ngamunye uyanquma.
Isinyathelo sesi-3: phikisa noma yini engalungile
Ku-TransUnion (njengoba i-FAQ yayo iyichaza, ihlolwe ngomhla ka-15 Nov 2026):
- Chofoza Ngena Ngelungu ku-transunion.co.za bese ungena noma ubhalise.
- Faka i-OTP enezinhlamvu ezi-4 ethunyelwe ocingweni lwakho.
- Vula umbiko wakho ku- Umkhiqizo wamahhala ithebhu.
- Chofoza Ingxabano/Umbuzo eduze komugqa ongalungile bese ukhetha isizathu. Ungase udinge ukulayisha amadokhumenti, njengencwadi ekhokhelwe.
- Yilandele ngaphansi Isifinyezo sengxabano.
Ulayini wabathengi be-TransUnion uthi 0861 482 482. Nge-Experian ne-XDS, sebenzisa imininingwane yokuxhumana kumasayithi abo.
Uma ingxabano ingayi ndawo, khalaza ku I-National Credit Regulator: 0860 627 627 noma [email protected]. Ikheli lewebhu le-Credit Ombud (creditombud.org.za) manje likuyisa ku- I-National Financial Ombud Scheme (0860 800 900).
Isinyathelo sesi-4: khetha umzila wefoni ofanela umbiko wakho
| Okuboniswa umbiko wakho | Izindlela ezivame ukungena |
|---|---|
| Hlanza, imibuzo embalwa | Inkontileka yenethiwekhi, uma inani likufanela |
| Okuzenzakalelayo noma izahlulelo | Ifoni ithenge ukheshi noma beka-by, noma ukuqasha kugunyazwe ngemali engenayo |
| Ufake isicelo sokubuyekezwa kwezikweletu | Ayikho ikhredithi entsha ize iphele: ukheshi, i-lay-by noma a ifoni elungisiwe. Bheka umthetho wokubuyekeza izikweletu |
| Iphutha ophikisana nalo | Linda umphumela wengxabano ngaphambi kokufaka isicelo sekhredithi |
I-YeboCell (yithina leyo) iyaqashisa ibe ngeyakho. Sibheka izitatimende zakho zasebhange noma izinzuzo zohlelo lokusebenza, hhayi nje isikolo sakho sesikweletu, kodwa zonke izicelo zithola isheke lokukwazi ukuzikhokhela futhi ukugunyazwa akuqinisekisiwe. Qhathanisa isamba nenani lemali kunoma iyiphi ikhasi lefoni, noma ufunde ukuqashisa umnikazi vs inkontileka vs BNPL. Uma usulungile, i Isheke lemizuzwana engama-60 ikhombisa okungafanela. Amalungelo akho kunoma yisiphi isivumelwano akhona i-NCA nezivumelwano zocingo.
Imithombo (ihlolwe ngomhla ka-15 Novemba 2026)
- I-TransUnion South Africa: ikhasi lombiko wamahhala wonyaka wesikweletu (transunion.co.za/product/annual-free-credit-report) kanye ne-FAQ (transunion.co.za/customer-support/faq): umbiko wamahhala wonyaka, amaphuzu amaphuzu, izinyathelo zokuphikisana ku-inthanethi, 0861 482 482
- Experian South Africa: experian.co.za/consumer
- XDS: xds.co.za
- INational Credit Regulator: ncr.org.za (0860 627 627, [email protected])
- I-National Financial Ombud Scheme: creditombud.org.za iqondise kabusha ku-nfosa.co.za (0860 800 900)
- Umthetho Kazwelonke Wezikweletu 34 ka-2005, izigaba 72 kanye nesama-88, iGazethi Kahulumeni No. 28619
Imibuzo abantu abayibuzayo
Ingabe lukhona uhlu oluvinjelwe ku-South Africa?
Cha. Alukho uhlu olulodwa. Izikhungo zezikweletu ezifana ne-TransUnion, i-Experian kanye ne-XDS zigcina umbiko wesikweletu kuwe, futhi “ukufakwa ohlwini olumnyama” igama lansuku zonke lombiko onolwazi olubi kuwo, njengokungakhokhi kahle noma ukwahlulela.
Ngihlola kanjani ukuthi ngivinjelwe mahhala?
Umthetho Kazwelonke Wezikweletu ukunika ukubheka mahhala ifayela lakho le-credit bureau kanye njalo ezinyangeni eziyi-12. I-TransUnion inikeza umbiko wayo wamahhala wonyaka kuwebhusayithi yayo. Buza i-Experian ne-XDS ngqo eyabo, ngoba i-bureau ngayinye iphethe ifayela layo.
Kuthiwani uma kukhona okungalungile embikweni wami wesikweletu?
Yiphikise nehhovisi elikhombisayo. Ku-TransUnion ungangena ingxabano ku-inthanethi kusuka embikweni wakho wamahhala. Uma i-bureau noma umhlinzeki wezikweletu engakuxazululi, ungakhononda ku-National Credit Regulator.
Ngingakwazi ukuthola ifoni uma ngivinjelwe?
Ngokuvamile hhayi kwinkontileka, ngoba amanethiwekhi kufanele ahlole umlando wakho wokukhokha. Ifoni ethenge ukheshi, i-lay-by, noma ukuqashisa ngeyakho okugunyazwe emalini oyitholayo kuyizinketho ezijwayelekile. Ukuqashisa ubunikazi kusahlanganisa isheke lokukwazi ukuthengeka, futhi ukugunyazwa akuqinisekisiwe.