A na ke khethiloe? Mokhoa oa ho hlahloba tlaleho ea hau ea mokoloto ea mahala
E ntlafalitsoe ka la 15 Pulungoana 2026 · Ho baloa metsotso e 5
South Africa ha e na "lenane le letšo" le le leng. "Ho ngolisoa" hangata ho bolela hore faele ea hau ea credit bureau e bonts'a liphoso, likahlolo kapa li-account tse saletseng morao. Molao oa Naha oa Mekoloto o u lumella ho bona faele ea hau mahala hang ka mor'a likhoeli tse 12, kahoo fumana tlaleho ea hau ho TransUnion, Experian le XDS, hlahloba lethathamo le leng le le leng, 'me u hanyetse eng kapa eng e fosahetseng pele o etsa kopo ea mohala.

South Africa ha e na lethathamo le le leng la batho. Ha motho e mong a re "o thathamisitsoe", ba bolela hore tlaleho ea hau ea mokoloto setsing sa mekitlane e bonts'a tlhahisoleseling e fosahetseng: ho sa feleng, kahlolo, kapa litlaleho tse saletseng morao. U ka bona tlaleho eo mahala hang ka mor'a likhoeli tse 12 tlas'a Molao oa Naha oa Mekoloto. E hlahlobe pele o etsa kopo ya mohala, hore o tle o tsebe hore na hobaneng o ka hanelwa mme o ka lokisa diphoso pele.
Mohato oa 1: fumana tlaleho ea hau ea mahala ho tsoa ofising ka 'ngoe
Ofisi e 'ngoe le e' ngoe e boloka faele ea eona ho uena, kahoo lethathamo le ka ba ho le leng eseng le leng. Li hlahlobe kaofela.
| Ofisi | Moo u lokelang ho qala | Seo re se hlahlobileng ka la 15 Nov 2026 |
|---|---|---|
| TransUnion | transunion.co.za/product/annual-free-credit-report | E re u ka fihlella tlaleho ea hau ea mokoloto ea TransUnion hang ka selemo mahala. Ngodisa, ebe o netefatsa ka OTP e rometsweng fonong ya hao |
| Experian | experian.co.za/consumer | Leqephe la litlaleho tsa mekoloto ea bareki. Botsa Experian bakeng sa tlaleho ea hau ea selemo ea mahala |
| XDS | xds.co.za/for-me | XDS e itlhalosa e le setsi sa litaba tsa mekitlane ho South Africa. Botsa XDS bakeng sa tlaleho ea hau ea selemo ea mahala |
Tokelo ea hau ea ponahalo ea mahala e tsoa ho karolo ea 72 ea Molao oa Naha oa Sekoloto: hang ka likhoeli tse 12, mahala, hammoho le tokelo ea ho phephetsa litaba tse fosahetseng. Ha ho hlokahale hore u lefe mang kapa mang ho fumana tlaleho ea hau.
Mohato oa 2: bala likarolo tse bakang ho fokotseha
TransUnion e thathamisa se kenang sekolotong sa eona. Tsena ke likarolo tseo marang-rang a li shebang ka thata ka ho fetisisa:
| Tlalehong ea hau | Seo e se bolelang | Seo u lokelang ho se etsa |
|---|---|---|
| Lenane le lebe / la kamehla | Mofani oa mokitlane o tlalehile hore o saletse morao haholo | Sheba chelete le letsatsi. Lefa kapa u hlophise ho lefa, 'me u boloke bopaki |
| Kahlolo | Lekhotla le ile la laela hore le lefe sekoloto | Sheba hore ke ea hau. Botsa mokoloto mabapi le ho e lokisa |
| Liakhaonto tse saletseng morao | U morao ka akhaonto ea hajoale | E ntlafatse. Litefiso tsa morao-rao li baloa |
| Lipotso tse ngata | Ba alimang ba bangata ba u hlahlobile haufinyane | Khaotsa ho sebelisa hohle hang-hang. Kopo e 'ngoe le e' ngoe e siea potso |
| Lintlha tse fosahetseng tsa botho | Aterese e fosahetseng, nomoro ea ID kapa mohiri | E phehisane. Lintlha tse fosahetseng li ka kopanya faele ea hau le ea motho e mong |
Lintlha tse ntle lia thusa, empa TransUnion e ipolella hore ha se tiiso ea mokoloto. E mong le e mong ea alimang chelete o etsa qeto.
Mohato oa 3: hanyetsa ntho leha e le efe e fosahetseng
Ho TransUnion (joalo ka ha FAQ ea eona e e hlalosa, e hlahlojoe la 15 Nov 2026):
- Tobetsa Member Login ho transunion.co.za mme o kene kapa o ingodise.
- Kenya OTP ya dinomoro tse 4 e rometsweng fonong ya hao.
- Bula tlaleho ea hau ho tsoa ho Sehlahisoa sa mahala tab ya.
- Tobetsa Khang/Potso haufi le mola o fosahetseng ebe o khetha lebaka. U kanna ua hloka ho kenya litokomane, joalo ka lengolo le lefuoang.
- E latele ka tlase Kakaretso ea likhang.
Mohala oa bareki oa TransUnion ke 0861 482 482. Bakeng sa Experian le XDS, sebelisa lintlha tsa puisano libakeng tsa bona.
Haeba qabang e sa tsamaee kae kapa kae, tletleba ho Molaoli oa Naha oa Likoloto: 0860 627 627 kapa [email protected]. Aterese ea khale ea webo ea Credit Ombud (creditombud.org.za) joale e u isa ho Sekema sa Naha sa Ombud wa Ditjhelete (0860 800 900).
Mohato oa 4: khetha tsela ea mohala e lumellanang le tlaleho ea hau
| Seo tlaleho ea hau e se bontšang | Litsela tse atisang ho lekana |
|---|---|
| Hloekileng, lipotso tse fokolang | Konteraka ea marang-rang, haeba kakaretso e u tšoanela |
| Liphetoho kapa likahlolo | Fono e rekile chelete kapa lay-by, kapa ho hira motho ka mong ho lumelloa ka chelete e kenang |
| U entse kopo ea tlhahlobo ea mokoloto | Ha ho na mokitlane o mocha ho fihlela o fela: cash, lay-by kapa a founu e nchafalitsoeng. Bona molao oa ho hlahloba likoloto |
| Phoso eo u e hanyetsang | Emela sephetho sa khang pele u etsa kopo ea mokitlane |
YeboCell (ke rona) e hira ho ba le eona. Re sheba litatemente tsa hau tsa banka kapa meputso ea app, eseng feela lintlha tsa mokoloto, empa kopo e 'ngoe le e 'ngoe e fumana cheke ea ho khona ho e lefella, 'me tumello ha e na tiiso. Bapisa kakaretso le theko ea chelete ho efe kapa efe leqephe la mohala, kapa bala khiriso-ho-o le mong vs konteraka vs BNPL. Ha u se u loketse, the Cheke ea metsotsoana e 60 e bonts'a se ka lekanang. Litokelo tsa hau tumellanong efe kapa efe li teng NCA le litumellano tsa mohala.
Mehloli (e hlahlobiloe 15 November 2026)
- TransUnion South Africa: leqephe la selemo le selemo la tlaleho ea mahala ea mokitlane (transunion.co.za/product/annual-free-credit-report) le FAQ (transunion.co.za/customer-support/faq): tlaleho ea mahala ea selemo, lintlha tsa lintlha, mehato ea likhohlano inthaneteng, 0861 482 482
- Experian South Africa: experian.co.za/consumer
- XDS: xds.co.za
- Molaoli oa Naha oa Mekitlane: ncr.org.za (0860 627 627, [email protected])
- Sekema sa Naha sa Ombud Financial: creditombud.org.za e lebisa ho nfosa.co.za (0860 800 900)
- Molao wa Naha wa Mekitlane wa 34 wa 2005, karolo ya 72 le 88, Koranteng ya Mmuso ya No. 28619
Lipotso tseo batho ba li botsang
A na ho na le lenane le khelohileng ho South Africa?
Che. Ha ho lethathamo le le leng. Liofisi tsa mekitlane tse kang TransUnion, Experian le XDS li boloka tlaleho ea mokitlane ho uena, 'me "blacklist" ke lentsoe la letsatsi le letsatsi bakeng sa tlaleho e nang le tlhahisoleseding e mpe ho eona, joalo ka ho lefa kapa kahlolo.
Nka hlahloba joang hore na ke khethiloe mahala?
National Credit Act e u fa monyetla oa ho sheba faele ea hau ea mekitlane mahala hang ka mor'a likhoeli tse 12. TransUnion e fana ka tlaleho ea eona ea mahala ea selemo ho webosaete ea eona. Botsa Experian le XDS ka kotloloho bakeng sa tsa bona, hobane ofisi ka 'ngoe e na le faele ea eona.
Ho thoe'ng haeba ho na le ntho e fosahetseng tlalehong ea ka ea mokitlane?
E phehisane le ofisi e e bonts'ang. Ho TransUnion o ka kenya ngangisano inthaneteng ho tsoa tlalehong ea hau ea mahala. Haeba ofisi kapa mofani oa mekitlane a sa e rarolle, o ka tletleba ho National Credit Regulator.
A na nka fumana mohala haeba ke le lethathamong la batho ba sa sebetseng?
Hangata eseng ka konteraka, hobane marang-rang a tlameha ho lekola nalane ea hau ea tefo. Mohala o rekiloeng ke chelete, o lay-by, kapa khiriso e lumelletsoeng moputsong oa hau ke likhetho tse tloaelehileng. Ho hirisoa ho ntse ho kenyelletsa cheke ea ho khona ho rekoa, 'me tumello ha e na tiiso.