Litokelo tsa hau tsa National Credit Act tumellanong ea mohala
E ntlafalitsoe ka la 15 Pulungoana 2026 · metsotso e 4 e baloa
Haeba u lefella fono ka mor'a nako 'me e fetoha ea hau qetellong, ho ka etsahala hore ebe ke tumellano ea mokitlane tlas'a Molao oa Naha oa Sekoloto. Seo se o fa ditokelo tsa khouto e ngotsweng le khopi ya tumellano, tekolo ya bokgoni ba ho kgona ho e reka, ho lokisa kapele, ho tsebiso pele ho mehato ya molao, le ho tletleba ho NCR. Ena ke lintlha tse akaretsang, eseng keletso ea molao.

Ena ke lintlha tse akaretsang, eseng keletso ea molao. Linomoro tsa karolo li bua ka Molao oa Naha oa Mekoloto oa 34 oa 2005 joalo ka ha o phatlalalitsoe Koranteng ea Mmuso; Molao o 'nile oa lokisoa ho tloha ka nako eo, kahoo hlahloba mongolo oa hajoale kapa botsa NCR mabapi le nyeoe ea hau.
Na fono ea hau e rekisoa ka mokitlane?
Litlhaloso tsa Molao li etsa qeto ea sena, eseng lebitso la konteraka.
| Mofuta oa tumellano | O na le fono qetellong? | Mohlomong e koahetsoe ke NCA? |
|---|---|---|
| Tumellano ea litefiso: theko e lefuoang ka mekhahlelo, le tsoala, litefiso kapa litefiso | E, ha u lefuoa ka botlalo | E, e hlalosoa e le mokitlane |
| Ho hirisa / ho hira-ho-own: o sebelisa mohala, o lefa nako le nako, litefiso lia sebetsa | E, qetellong (ka ho toba kapa ka maemo) | E, tlhaloso ea "lease" ea Molao e akaretsa sena |
| Ho hira: o lefa ho e sebelisa le ho e khutlisa, kapa ho reka ka theko ea 'maraka | Che | Mohlomong ha ho joalo; botsa mofani oa thepa hore na ba itšetlehile ka molao ofe |
| Konteraka ea marang-rang e nang le mohala oa letsoho | E itšetlehile ka konteraka | Hangata ho joalo; hlahloba konteraka |
Mohala oa YeboCell ke oa hau ka mor'a tefo ea ho qetela, kahoo litokelo tse ka tlase ke tsona tse lokelang ho batloa tumellanong ea rona. Bona kamoo e sebetsang kateng le khiriso-ho-o le mong vs konteraka vs BNPL.
Litokelo tsa hau pele u saena
- Polelo ea pele ho tumellano le qotso (s92). E hlalosa litšenyehelo tsa mokitlane le kakaretso eo u tla e lefa. Bapisa kakaretso eo le theko ea chelete.
- Tekanyetso ya bokgoni (s81). Mofani o tlameha ho nka mehato e utloahalang ho lekola mekhoa ea hau ea lichelete e teng, litebello le boitlamo, le nalane ea hau ea tefo. Ha ea lokela ho kena mokolotong o sa tsotelleng. O tlameha ho araba dipotso tsa yona ka botlalo le ka nnete.
- Ha ho khatello ea ho lata tlaleho ea hau ea mokoloto. Mofani a ka 'na a se ke a hloka hore o fumane tlaleho ea credit bureau bakeng sa kopo ea hau (s72(2)).
- Litokomane ka puo eo u e utloisisang (s63), ho tsoa har'a lipuo tsa molao tseo mofani a fanang ka tsona.
- Kopi ea mahala ea tumellano e saenneng (s93), pampiring kapa ka foromo ea elektronike e ka hatisoang.
Litokelo tsa hau ka mor'a hore u saene
- Ho pholisa (s121): for a lease or instalment agreement signed somewhere other than the provider’s registered business premises, you may cancel within five business days of signing. U fana ka tsebiso 'me u khutlisa thepa; mofani oa thepa o khutlisa seo u se lefileng ka mor'a matsatsi a supileng a khoebo 'me a ka u lefisa litšenyehelo tse utloahalang le ho renta ka nako eo u bileng le eona.
- Lula kapele (s125): o ka lula ka nako efe kapa efe, ntle le tsebiso. Chelete ke chelete e setseng e sa lefelloeng hammoho le tsoala, litefiso le litefiso ho fihlela ka letsatsi leo.
- Lefa pele (s126): o ka lefa chelete leha e le efe esale pele ntle le tsebiso kapa kotlo, 'me mofani oa thepa o tlameha ho e amohela.
- Tsebiso pele ho mehato ea molao (s129): haeba u salla morao, mofani oa thepa o tlameha ho qala ka ho u tsebisa ka lengolo le ho etsa tlhahiso ea likhetho tse kang moeletsi oa likoloto, moemeli oa tharollo ea likhang, lekhotla la bareki kapa ombud, pele e ka qala mehato ea molao.
- Rekoto ea hau ea mokoloto (s72): ho lekola faele ea hau ea mekitlane mahala hang likhoeling life kapa life tse 12, tokelo ea ho phephetsa tlhahisoleseling e fosahetseng, le ho bolelloa pele tlhahisoleseling e itseng e mpe e tlalehoa. Mohato ka mohato: joang ho hlahloba hore na u blacklist.
Lenane la tlhahlobo pele o saena tumellano ea mohala
- Ke na le qotso e ngotsoeng e bontšang kakaretso ea litšenyehelo, eseng feela chelete ea beke le beke.
- Kea tseba hore na ke mong'a fono qetellong, le neng.
- Ke ile ka botsoa ka chelete e kenang le litšenyehelo (chelete ea ho khona ho reka).
- Kea tseba chelete ea ho lefa process haeba ke batla ho lefa pele ho nako.
- Kea tseba hore na ho etsahalang haeba ke fetoa ke tefo, ho kenyelletsa le senotlolo sa mohala. Bona kamoo ho notlela fono ho sebetsa.
- Mofani o mpolella moo ke lokelang ho tletleba.
Hape bala mokhoa oa ho bala tumellano ea khiriso ea mohala.
Moo ho tletlebang teng
- Mofani oa pele, ka mongolo. Boloka likopi le matsatsi.
- The National Credit Regulator (NCR): mang kapa mang a ka kenya tletlebo mabapi le tlolo ya Molao (s136). Lintlha tsa mabitso li teng ncr.org.za (ka la 15 Pulungoana 2026: [email protected], setsi sa mohala 0860 627 627).
- Ombud, lekhotla la bareki kapa moemeli oa tharollo ea likhang (s134), e le mokhoa o mong oa NCR. Credit Ombud jwale ke karolo ya Ombud ea Naha ea Lichelete, e reng litšebeletso tsa eona ke mahala (nfosa.co.za, 0860 800 900).
- Lekhotla la Naha la Bareki e mamela likopo tse itseng tlasa Molao (s137), hangata kamora hore litsela tse ling li hlolehe.
Tlas'a tlhahlobo ea likoloto kapa u tšoenyehile ka rekoto ea hau? Bona lifono bakeng sa batho ba tlas'a tlhahlobo ea likoloto le seo u lokelang ho se etsa haeba u khethiloe.
Mehloli (e hlahlobiloe 15 November 2026)
- National Credit Act 34 of 2005 (Mongolo wa Gazette ya Mmuso): https://www.gov.za/documents/national-credit-act (PDF: https://www.gov.za/sites/default/files/gcis_document/201409/a34-050_1.pdf)
- Molaoli oa Naha oa Mekitlane: https://www.ncr.org.za/ le https://www.ncr.org.za/index.php/departments/complaints
- Ombud ea Naha ea Lichelete (Moemeli oa Mekoloto): https://nfosa.co.za/credit-ombudsman-landing/
Lipotso tseo batho ba li botsang
Na ho hira mehala ho koaheloa ke National Credit Act?
E itšetlehile ka tumellano. Litlhaloso tsa Molao tsa khiriso le sekoaelo sa tumellano ea instolemente moo u lefang ha nako e ntse e ea, litefiso li sebetsa 'me beng ba hao ba fetela ho uena qetellong. Ho hirisoa ha mohala moo e seng mong'a fono ho ka tšoaroa ka tsela e fapaneng. Botsa mofani oa thepa, kapa NCR, e sebetsang tumellanong ea hau.
A na nka lefa mohala oaka pele ho nako?
Tlas'a Molao o ka etsa tumellano ea mokitlane ka nako efe kapa efe, ka tsebiso kapa ntle le tsebiso. Kopa mofani oa hao chelete e ngotsoeng ea ho lefa.
Ke fumana tlaleho ea ka ea mokoloto ea mahala joang?
Molao o u fa tokelo ea ho hlahloba faele ea hau ea credit bureau hang ka mor'a likhoeli tse 12. Botsa setsi se seng le se seng sa mekitlane ka kotloloho.
Ke tletleba kae?
Ea pele ho mofani ka lengolo. Ebe ho National Credit Regulator, kapa ho ombud e nang le matla. National Financial Ombud jwale o sebetsana le seo Credit Ombud a neng a se etsa.